Εμπορικό Σήμα, Πατέντα, Copyright. Οδηγός για σωστή κατοχύρωση.

Συνήθως μια συζήτηση για κατοχύρωση ξεκινά ως εξής: «Θέλω να κατοχυρώσω το Σήμα της επιχείρησής μου, την εφεύρεση μου, το έργο μου» Καμιά φορά βέβαια ξεκινάει και με το «θέλω να κατοχυρώσω την τάδε ιδέα μου», αλλά αυτό θα το σχολιάσουμε παρακάτω.

Πρώτα όμως πρέπει να δούμε ποια είναι η κατοχύρωση που ταιριάζει στην περίπτωσή σας, δηλαδή να δούμε τι είναι αυτό που θέλουμε να προστατεύσουμε, Σήμα, Πατέντα, ή κάποιο έργο (Copyright).

 

Ξεκινάμε λοιπόν:

«Θέλω να κατοχυρώσω το Εμπορικό Σήμα της επιχείρησής μου»:

Αυτό σημαίνει συνήθως ότι έχετε στο μυαλό σας το διακριτικό γνώρισμα ή την επωνυμία (χωρίς αυτό να είναι απόλυτο) της επιχείρησή σας με την οποία προσφέρετε στην αγορά τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες σας. Για να το θέσουμε απλά, το όνομα το οποίο χρησιμοποιείτε στα προϊόντα ή τις υπηρεσίες σας για να ξεχωρίζουν από άλλα ομοειδή που κυκλοφορούν στην αγορά.

 

Θέλετε να το κατοχυρώσετε για να μπορείτε μόνο εσείς να το χρησιμοποιείτε εμπορικά και να αυξήσετε έτσι τις πωλήσεις σας καθώς και να μεγαλώσετε το πελατολόγιό σας. Παράλληλα όμως δεν θα σας άφηνε αδιάφορους να δημιουργούσατε και ένα «όνομα» (που λέμε στην αγορά) για την επιχείρησή σας, δηλαδή να δημιουργούσατε το branding της επιχείρησής σας. Ένα καλό μάλιστα branding που θα κάνει ακόμη πιο γνωστά τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες σας στην αγορά που στοχεύετε, θα δώσει ώθηση στους τζίρους σας αλλά παράλληλα θα σας δώσει και άλλα εμπορικά πλεονεκτήματα.

 

Για το Εμπορικό Σήμα τι πρέπει να γνωρίζετε:

1. Η κατοχύρωση του εμπορικού σήματος γίνεται με καταχώριση και εγγραφή σε Μητρώο Σημάτων και σας παρέχει δικαίωμα προστασίας από την κατάθεση της αίτησης και έπειτα.

2. Η διάρκεια προστασίας είναι 10ετής και αρχίζει από την επομένη της κατάθεσης, με δικαίωμα ανανέωσης ανά δεκαετία με την εμπρόθεσμη καταβολή του σχετικού τέλους.

3. Πριν καταθέσετε την αίτηση θα σκεφτείτε πολύ καλά σε ποια αγορά στοχεύετε ή κινείστε ήδη εμπορικά ώστε να προχωρήσετε ανάλογα και στην κατοχύρωση του Σήματος που ταιριάζει στις ανάγκες τις επιχείρησής σας. Χρειάζεστε Εθνικό, Κοινοτικό ή Διεθνές Σήμα;

4. Με την κατοχύρωση του Σήματός σας προστατεύετε την επιχείρησή σας από αθέμιτο και παρασιτικό ανταγωνισμό. Αποκτάτε δικαστική αξίωση έναντι κάθε τρίτου κακόβουλου προσβολέα του Σήματός σας και έχετε αξίωση για να παύσει η προσβολή. Δεν αποκλείεται και χρηματική σας αποζημίωση για την οικονομική βλάβη που έχετε υποστεί από την παράνομη χρήση του Εμπορικού σας Σήματος.

5. Πολύ βασικό! Ένα domain name (όνομα χώρου) θα μπορούσε να ειπωθεί ότι είναι σήμερα για μια επιχείρηση το «ψηφιακό εμπορικό της σήμα». Για τον λόγο αυτό θέλει μεγάλη προσοχή. Μεταγενέστερη κατοχύρωση από τρίτο ενός domain name ίδιου ή ομοειδούς με το Εμπορικό σας Σήμα, σας δίνει το δικαίωμα να ζητήσετε την κατάργηση του αθέμιτου domain name ή ακόμα και την μεταβίβασή του σε εσάς. Έτσι κατοχυρωμένο εμπορικό σήμα και domain name οδηγούν στην ίδια επιχείρηση, τη δική σας.

 

«Θέλω να κατοχυρώσω την πατέντα μου»:

Αυτό σημαίνει πως έχετε εφεύρει ένα νέο προϊόν, μια μέθοδο παραγωγής προϊόντος ή μία βιομηχανική εφαρμογή και θέλετε να την εκμεταλλευτείτε εμπορικά, είτε εσείς οι ίδιοι είτε με την παραχώρηση της οικονομικής εκμετάλλευσης σε τρίτο έναντι ανταλλάγματος. Βασική προϋπόθεση είναι η εφεύρεσή σας αυτή να είναι νέα, να πρόκειται για εφεύρεση κατά την κρίση ενός ειδικού στο αντικείμενο της εφεύρεσης και να μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε οποιοδήποτε τομέα παραγωγικής δραστηριότητας, να έχει δηλαδή βιομηχανική εφαρμογή. Αν λοιπόν έχετε κατορθώσει όλα τα παραπάνω, φυσικά αξίζετε συγχαρητήρια! Αξίζετε όμως και προστασία η οποία επιτυγχάνεται με την κατοχύρωση και απόκτηση Διπλώματος Ευρεσιτεχνίας για την εφεύρεσή σας.

 

Από την άλλη όμως μπορεί να έχετε δημιουργήσει ένα τρισδιάστατο αντικείμενο που δίνει λύση σε συγκεκριμένο τεχνικό πρόβλημα όπως π.χ. κάποιο εργαλείο, συσκευή, σκεύος, εξάρτημα κα. Στην περίπτωση αυτή μπορείτε να κατοχυρωθείτε με την αίτηση και απόκτηση ενός Πιστοποιητικού Υποδείγματος Χρησιμότητας.

 

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με τη σειρά.

Για το Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας (κοινώς Πατέντα) τι πρέπει να γνωρίζετε:

1. Η διάρκεια που σας παρέχει το Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας δεν είναι αόριστη αλλά 20ετής με την προϋπόθεση της ετήσιας και εμπρόθεσμης καταβολής του τέλους ανανέωσης. Αυτό σημαίνει ότι έχετε ένα αξιόλογο χρονικό διάστημα – προβάδισμα να εκμεταλλευτείτε εμπορικά την πατέντα σας, δεν σημαίνει όμως ότι δεν πρέπει να βιαστείτε.  

2. Μέχρι την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησής σας η εφεύρεσή σας θα πρέπει να είναι «απόλυτα» νέα. Το στοιχείο του νέου κρίνεται απ’ ότι είναι γνωστό τεχνικά παγκοσμίως, προφορικά ή καταγεγραμμένο ή γνωστό με οποιοδήποτε άλλο τρόπο.

3. Προσοχή! Η προϋπόθεση του «νέου» δεν αφορά μόνο άλλες εφευρέσεις αλλά και τη δική σας. Τι σημαίνει αυτό. Αυτό σημαίνει ότι δεν πρέπει ούτε η δική σας εφεύρεση να έχει γίνει γνωστή στο κοινό. Μόνο δύο εξαιρέσεις υπάρχουν στον κανόνα αυτό. Αν κάποιος τρίτος αποκάλυψε καταχρηστικά την εφεύρεση σας ή αν εσείς ο ίδιος την παρουσιάσατε σε επίσημα αναγνωρισμένη έκθεση. Και στις δύο περιπτώσεις όμως πρέπει να κινηθείτε άμεσα και να υποβάλετε την αίτησή σας γιατί «καλύπτεστε» μόνο για 6 μήνες από τότε που έγινε γνωστή στο κοινό με τους δύο παραπάνω τρόπους. Κοινώς βιαστείτε!

4. Δεν μπορείτε να λάβετε Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας ενδεικτικά για: ανακαλύψεις σας, επιστημονικές θεωρίες, μαθηματικές μεθόδους, αισθητικές δημιουργίες, σχέδια, κανόνες και μεθόδους για την άσκηση πνευματικών δραστηριοτήτων, οικονομικών δραστηριοτήτων και παιχνίδια, για την παρουσίαση πληροφοριών κα.

Τα προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών ανήκουν ομοίως στις εξαιρέσεις από το Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας καθώς έχει πλέον λυθεί οριστικά το ζήτημα ότι καλύπτονται από το Copyright.

5. Παρέχεται δικαίωμα προτεραιότητας για διεθνή προστασία της πατέντας σας το οποίο όμως διαρκεί μόνο 12 μήνες από την πρώτη κατάθεση, δηλαδή την εθνική κατάθεση. Μετά τους 12 μήνες το δικαίωμα προτεραιότητας χάνεται.

 

Για το Πιστοποιητικό Υποδείγματος Χρησιμότητας τι πρέπει να γνωρίζετε:

1. Η διάρκεια προστασίας που σας παρέχεται είναι 7ετής με την προϋπόθεση της ετήσιας εμπρόθεσμης καταβολής του τέλους ανανέωσης. Σε περίπτωση μη εμπρόθεσμης καταβολής δίνεται ένα χρονικό περιθώριο 6 μηνών για την καταβολή του τέλους το οποίο όμως είναι πλέον προσαυξημένο κατά 50%.

2. Θα πρέπει να πληρείται, όπως και στο Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας παραπάνω, το κριτήριο του «νέου» και του «βιομηχανικά εφαρμόσιμου».

 

«Θέλω να κατοχυρώσω το έργο μου»:

Εδώ θα αναφερθώ στο αρχικό μου σχόλιο περί «κατοχύρωσης ιδέας». Στο δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς δεν μπορούμε να κατοχυρώσουμε ιδέες αλλά μόνο έργα, δηλαδή το αποτέλεσμα του κόπου μας, την ιδέα μας που όμως έχει υλοποιηθεί και έχει αποκτήσει μορφή ή καλύτερα έκφραση. Συχνά γίνεται παρανόηση και ζητείται, εναγωνίως μάλιστα, η κατοχύρωση μιας ιδέας η οποία όμως γίνεται λανθασμένα αντιληπτή ως έργο. Δεν είναι όμως σπάνιο και το φαινόμενο να υπάρχει πραγματικά μεγάλη δυσκολία να τεθεί η κόκκινη γραμμή που χωρίζει ιδέα και έργο. Για το λόγο αυτό αλλά και εξ αιτίας της ιδιαίτερης φύσης των πνευματικών δικαιωμάτων θα πρέπει να αναζητείται πάντα η γνώμη του ειδικού, του δικηγόρου που είναι εξοικειωμένος με το αντικείμενο και είναι σε θέση να παρέχει πραγματική προστασία και λύσεις σε κάθε ιδιαίτερη περίπτωση ξεχωριστά.

 

Αφήνοντας όμως την «ιδέα» ας δούμε λίγο ποιες κατηγορίες (ενδεικτικά όπως και ο νόμος ορίζει) προστατεύονται με το λεγόμενο Copyright.

Πρωτότυπα έργα λόγου, τέχνης ή επιστήμης που εκφράζονται με οποιαδήποτε μορφή γραπτή ή προφορική:

Έργα λόγου όπως πεζογραφήματα, μυθιστορήματα, ποιήματα, άρθρα σε εφημερίδες και περιοδικά, σενάρια, εγκυκλοπαίδειες, λεξικά κ.α.

Έργα τέχνης όπως μουσικές συνθέσεις, χορογραφίες, πίνακες ζωγραφικής, φωτογραφίες, γλυπτά, χαρακτικά έργα, λιθογραφίες, παντομίμες, οπτικοακουστικά έργα, θεατρικά έργα, αρχιτεκτονικά σχέδια, εικονογραφήσεις, χάρτες, τρισδιάστατα έργα που αναφέρονται στη γεωγραφία ή την τοπογραφία.

Έργα επιστήμης όπως τεχνικά σχέδια, διαφημίσεις και φυσικά, προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών (λογισμικά).

 

Θα πρέπει στο σημείο αυτό να πούμε πως ο νομοθέτης (Έλληνας και Ευρωπαίος) αναγνώρισε (σχετικά πρόσφατα σε σχέση με τα λοιπά πνευματικά δικαιώματα) και ένα νέο, ιδιαίτερο πνευματικό δικαίωμα, αυτό του κατασκευαστή Βάσης Δεδομένων για το οποίο όμως θα αναφερθούμε σε επόμενη δημοσίευση αναλυτικά λόγω της ιδιαιτερότητας και της πολυπλοκότητας που εμφανίζει.  

 

Ομοίως όμως προβλέπεται προστασία και για τα Συγγενικά Δικαιώματα που αφορούν τους ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες που ερμηνεύουν ή εκτελούν με οποιονδήποτε τρόπο έργα του πνεύματος. Σ’ αυτή την κατηγορία υπάγονται οι μουσικοί, τραγουδιστές, χορωδοί, χορευτές, ηθοποιοί, καλλιτέχνες κουκλοθέατρου, θεάτρου σκιών, βαριετέ και καλλιτέχνες τσίρκου.

 

Συνεπώς αν «είδατε» τον εαυτό σας σε μια από τις παραπάνω κατηγορίες και έχετε παράξει έργο τότε πρέπει να γνωρίζετε τα εξής:

1. Τα έργα θα πρέπει να είναι πρωτότυπα. Το στοιχείο της «πρωτοτυπίας» χωρίς καμία υπερβολή είναι το Α και το Ω για την προστασία ενός έργου ως πνευματικό δημιούργημα.

2. Η διάρκεια προστασίας για την Ελλάδα είναι για όλη τη ζωή του δημιουργού και επιπλέον 70 χρόνια από το θάνατό του που υπολογίζονται από την 1η Ιανουαρίου του έτους που έπεται του θανάτου του δημιουργού.

3. Τα πνευματικά δικαιώματα στην Ελλάδα προστατεύονται αυτόματα χωρίς κάποια συγκεκριμένη διατύπωση. Δεν απαιτείται καταχώριση και εγγραφή σε κάποιο μητρώο όπως αντιθέτως είδαμε ότι ισχύει για το εμπορικό σήμα (trademark) και την πατέντα (patent). Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να πάρετε τα μέτρα σας για να τα προστατεύσετε και να τα διαφυλάξετε και πρακτικά αλλά και νομικά σε επίπεδο απόδειξης.

4. Μεγάλη προσοχή χρειάζεται στις περιπτώσεις όπου η υλοποίηση ενός έργου, δηλαδή το «πέρασμα» από την ιδέα στην έκφραση γίνεται από πρόσωπο που ναι μεν δεν είχε την ιδέα, έρχεται όμως να την εκτελέσει. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ανάλογα με τη μορφή που αναπτύσσεται ανάμεσα στους δύο (ή περισσότερους) «συνεργάτες», θα πρέπει να ληφθούν και τα κατάλληλα προληπτικά μέτρα για την προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων που «βρίσκονται στο τραπέζι». Απαραίτητη η ρητή και γραπτή αποτύπωση καταστάσεων και συμφωνιών από έναν έμπειρο σε θέματα πνευματικών δικαιωμάτων δικηγόρο, πριν την έναρξη της συνεργασίας. Η εμπειρία δείχνει ότι «κατόπιν εορτής» τα πράγματα περιπλέκουν επικίνδυνα.

 

Έχοντας καλύψει Εμπορικό Σήμα, Πατέντα και Copyright η μπάλα είναι στο δικό σας γήπεδο.

 

 Το πρώτο βήμα ήδη το κάνατε με το που διαβάσατε αυτόν τον μίνι οδηγό για την κατοχύρωσή των πνευματικών δικαιωμάτων και της βιομηχανικής σας ιδιοκτησίας.

 Το δεύτερο είναι να συμβουλευτείτε έναν εξειδικευμένο δικηγόρο στο αντικείμενο αυτό, που θα σας καθοδηγήσει βήμα-βήμα σε όλη τη διαδικασία, πρακτικά, συμβουλευτικά και με υπευθυνότητα.

 Το τρίτο βήμα είναι να περάσετε στην εφαρμογή για να μετατρέψετε τις ιδέες σας σε χρήμα! Κινηθείτε γρήγορα και έξυπνα!